Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Kole

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 marca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Kole Wydział III Rodzinny i Nieletnich

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Skiera-Bilska

Protokolant: sekr. sąd. Patrycja Tomasik

po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 roku w Kole

na rozprawie

sprawy z powództwa P. (...) z siedzibą w K.

przeciwko D. M. i A. M.

o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej

Oddala powództwo.

Sędzia

Agnieszka Skiera-Bilska

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 1 marca 2024 r. powód P. (...) z siedzibą w K. reprezentowany przez F. z siedzibą w K. wniósł o ustanowienie rozdzielności majątkowej między pozwanymi D. M. i A. M., którzy zawarli związek małżeński w dniu 28 czerwca 1997 r. przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w P., akt małżeństwa nr (...)

W odpowiedzi na pozew, która wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu 17 czerwca 2024 r. pozwani D. M. i A. M. wnieśli o oddalenie powództwa w całości.

Powód w piśmie z dnia 24 lipca 2024 r. podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w pozwie.

Na terminie rozprawy w dniu 14 marca 2025 r. pozwani podtrzymali dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd ustalił, co następuje:

D. M. iA. M. w dniu 28 czerwca 1997 r. zawarli związek małżeński. W ich małżeństwie obowiązuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Pozwani posiadają 26 – letnią córkę. D. M. i A. M. 2-3 lata po ślubie otrzymali w drodze darowizny gospodarstwo rolne od rodziców D. M., w obrębie którego znajduje się dom i które obejmuje około jednego hektara łąki. Pozwani z gospodarstwa tego nie osiągają zysku.

Dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa (k.73-73v); zeznania pozwanej A. M. (e-protokół 00:01:10 – 00:14:23, k.146-146v); zeznania pozwanego D. M. (e-protokół 00:14:23 – 00:22:40, k.146v)

W dniu 17 września 2013 r. ojciec pozwanego S. M. zawarł umowę pożyczki (kredytu konsumenckiego) ze Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. z siedzibą w G. na kwotę 36.000 zł. Zabezpieczeniem tej pożyczki było m.in. poręczenie matki pozwanego J. M., a małżonki pożyczkobiorcy S. M. oraz poręczenie samego pozwanego D. M.. Pozwany D. M. zawożąc rodziców do banku, nie miał zamiaru poręczać pożyczki. Dopiero na miejscu okazało się, że rodzice pozwanego nie mają zdolności kredytowej i konieczne jest dodatkowe poręczenie. Za namową rodziców pozwany zgodził się. Pozwana A. M. nie była poręczycielem tej pożyczki, ani też nie składała oświadczenia o wyrażeniu zgody na złożenie przez jej męża poręczenia za zobowiązania wynikające z powyższej umowy. Pozwana została powiadomiona o poręczeniu pożyczki teściom po fakcie.

Pozwani nie otrzymali żadnych środków pieniężnych z ww. pożyczki.

Raty pożyczki nie były uiszczane przez ojca pozwanego odpowiednio do warunków przewidzianych w umowie, w związku z powyższym kredytodawca domagał się spłaty pożyczki przez pozwanego.

Dowód: kopia umowy pożyczki z dnia 17 września 2013 r. (k.76-77v oraz k.79-79v); zeznania pozwanej A. M. (e-protokół 00:01:10 – 00:14:23, k.146-146v); zeznania pozwanego D. M. (e-protokół 00:14:23 – 00:22:40, k.146v)

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 3 października 2018 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie VI Nc-e 1656978/18 nakazał D. M., S. M. i J. M. solidarnie zapłacić Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G. kwotę 27.197,87 zł z odsetkami: umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 5 września 2018 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 2.740 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2018 r. powyższemu nakazowi zapłaty została nadana klauzula wykonalności. Pozwany nie odwoływał się od ww. nakazu zapłaty.

Pismem z dnia 21 stycznia 2019 r. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. F. S. z siedzibą w G. wystąpiła do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. K. K. o wszczęcie egzekucji przeciwko S. M., J. M. i D. M..

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. K. K. w piśmie z dnia 10 maja 2019 r. poinformowała, że w toku postępowania w sprawie egzekucyjnej Km 195/19 ustalono, iż D. M.: jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w T. (...) z siedzibą w T. (podstawa wymiaru – ubezpieczenie społeczne: 676,20 zł); nie pobiera świadczenia emerytalno-rentowego z ZUS, KRUS; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie przysługuje mu zwrot nadpłaty podatku od osób fizycznych VAT i innych nadpłat z Urzędu Skarbowego; nie posiada ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych; nie ustalono istnienia rachunków bankowych, w stosunku do których możliwym byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji; jest właścicielem motoroweru W. z 2008 r., współwłaścicielem z A. M. pojazdu A. (...) z 1999 r.; jest współwłaścicielem nieruchomości oznaczonej nr (...). Zarazem ustalono, że J. M.: nie pracuje; pobiera świadczenia emerytalno-rentowe z KRUS – miesięczna rata potrącenia egzekucyjnego wynosi 161,22 zł; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie przysługuje jej zwrot nadpłaty podatku od osób fizycznych VAT i innych nadpłat z Urzędu Skarbowego; nie posiada ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych; nie ustalono istnienia rachunków bankowych, w stosunku do których możliwym byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji (rachunek w (...), (...), (...) – brak obrotów lub zbieg egzekucji z Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w K. M. B.); nie posiada pojazdów mechanicznych ani nieruchomości. Poza tym, ustalono, iż S. M.: nie pracuje; pobiera świadczenia emerytalno-rentowe z ZUS – świadczenie zajęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. B. M.; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie przysługuje mu zwrot nadpłaty podatku od osób fizycznych VAT i innych nadpłat z Urzędu Skarbowego; nie posiada ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych; nie ma rachunków bankowych, w stosunku do których możliwym byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji; nie posiada pojazdów mechanicznych; prawdopodobnie jest współwłaścicielem nieruchomości oznaczonej nr (...), (...), (...), (...), (...).

Postanowieniem z dnia 20 maja 2019 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. K. K. w sprawie Km 195/19 uznała się niewłaściwym do dalszego prowadzenia sprawy i zdecydowała przekazać ww. sprawę Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. w związku z tym, że w toku prowadzenia egzekucji nastąpił jej zbieg co do rzeczy, wierzytelności i praw dłużnika.

Dowód: wydruk weryfikacyjny nakazu zapłaty Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie z dnia 3 października 2018 r. w sprawie VI Nc-e 1656978/18 (k.46v); postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 26 listopada 2018 r. w sprawie VI Nc-e 1656978/18 (k.47); wniosek o wszczęcie egzekucji z dnia 21 stycznia 2019 r. (k.48-49v); pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. K. K. z dnia 10 maja 2019 r. (k.50-50v); postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. K. K. z dnia 20 maja 2019 r. (k.51-51v); zeznania pozwanego D. M. (e-protokół 00:14:23 – 00:22:40, k.146v)

W dniu 27 września 2019 r. pomiędzy Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. a P. (...) z siedzibą w K. (dawniej P. (...) z siedzibą w K.) została zawarta umowa przelewu wierzytelności, na podstawie której powodowy fundusz nabył wierzytelność przysługującą względem D. M., J. M.i S. M..

Dowód: odpis wyciągu z rejestru funduszy inwestycyjnych z dnia 27 października 2023 r. (k.15-17); kopia wyciągu z umowy przelewu wierzytelności z dnia 27 września 2019 r. (k.18-20v)

Postanowieniem z dnia 17 września 2021 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. w sprawie egzekucyjnej Km 1152/19 zdecydowała zawiesić postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej zmarłego S. M..

W piśmie z dnia 20 października 2021 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. w sprawie egzekucyjnej Km 1152/19 poinformowała obecnego wierzyciela, tj. P. (...) z siedzibą w K. m.in., że D. M. posiada rachunki bankowe w (...) Banku (...) S.A., Banku (...) S.A. i (...) S.A., które zostały zajęte w toku prowadzonego postępowania. Z kolei J. M. posiada rachunki bankowe w (...) Bank S.A., Banku (...) S.A. oraz Kasie S., które zostały zajęte w toku prowadzonego postępowania.

Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. w sprawie egzekucyjnej Km 1152/19 zdecydowała postępowanie egzekucyjne co do S. M. umorzyć z urzędu na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c., albowiem wierzyciel nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do dłużnika S. M..

Z kolei w piśmie z dnia 27 lipca 2022 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. w sprawie egzekucyjnej Km 1152/19 poinformowała, że D. M. nie jest ujawniony w Bazie (...) oraz jest posiadaczem rachunków bankowych w (...) Bank (...) S.A., Banku (...) S.A., (...) S.A., na których brak środków na realizację zajęcia. Natomiast J. M. nie jest ujawniona w bazie (...), a nadto jest posiadaczem rachunków bankowych w Banku (...) S.A. i Kasie S., na których brak środków na realizację zajęcia.

Kolejno w piśmie z dnia 22 listopada 2022 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. w sprawie egzekucyjnej Km 1152/19 poinformowała, że D. M. nie podejmuje pracy zarobkowej, nie pobiera żadnych świadczeń, nie pobiera żadnych zasiłków. Wymieniony jest właścicielem (na prawie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) nieruchomości położonej w miejscowości C., gm. W., dla której Sąd Rejonowy w Kole prowadzi księgę wieczystą nr (...). Natomiast J. M. nie jest właścicielem/współwłaścicielem nieruchomości.

Wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego dla D. M. w (...) Bank (...) SA została zajęta w 9 sprawach egzekucyjnych według stanu na dzień 6 grudnia 2023 r.

Dowód: pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. z dnia 20 października 2021 r. (k.52-52v); postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. z dnia 6 kwietnia 2022 r. ( k.53-53v); pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. z dnia 27 lipca 2022 r. (k.54-54v); pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. z dnia 22 listopada 2022 r. (k.55-55v); zawiadomienia o przeszkodzie w realizacji zajęcia – zbieg egzekucji z dnia 6 grudnia 2023 r. (k.56-56v); raport spłaty (k.57-64); wydruk internetowy księgi wieczystej (k.65-72v); zawiadomienie (k.138); akta Km 1152/19 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. B. M.

Powód w piśmie z dnia 23 listopada 2023 r. poinformował pozwanego D. M., że ze względu na nieuregulowanie zobowiązania wynikającego z ww. umowy pożyczki, będąc obecnym wierzycielem rozważa skierowanie pozwu o ustanowienie przymusowej rozdzielności majątkowej w celu skierowania wniosku o wszczęcie egzekucji do udziału w wysokości ½ nieruchomości opisanej w księdze wieczystej o nr (...) oraz wpisania hipoteki przymusowej na udziale, który na skutek orzeczonej przez Sąd rozdzielności będzie należał do D. M.. W sytuacji niepowodzenia egzekucji z udziału w nieruchomości wierzyciel będzie rozważał skierowanie wniosku o sądowy podział majątku wspólnego poprzez m.in.: przyznanie nieruchomości jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego małżonka; sprzedaż całej nieruchomości w drodze licytacji. Jednocześnie wierzyciel podał, że należność główna wynosi 27.197,87 zł, zaś odsetki za opóźnienie od należności głównej są w kwocie 11.905,24 zł, co w sumie daje kwotę 39.103,11 zł.

Dowód: kopia pisma z dnia 23 listopada 2023 r. wraz z potwierdzeniami odbioru (k.78-78v, k.80-82v)

Pozwani A. M.i D. M. poróżnili się z rodzicami pozwanego, gdy wyszło na jaw, że nie spłacają oni pożyczki, którą pozwany poręczył i nie utrzymywali z nimi żadnego kontaktu. S. M. zmarł około cztery lata temu. Natomiast J. M. żyje i pobierała emeryturę rolniczą, zaś obecnie pobiera rentę rodzinną.

A. M. przez okres czterech lat wykonywała pracę w oparciu o umowę o pracę. Natomiast obecnie pracuje dorywczo w ogrodnictwie. Pozwana nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. A. M. boryka się z depresją i problemami z sercem. Od około 10 lat przyjmuje leki. Pozwana ma ubezpieczenie u córki. W przeszłości była zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy.

D. M. z zawodu jest betoniarzem, przy czym w tym zawodzie pracował, będąc kawalerem. Obecnie pozwany pracuje dorywczo u szwagra, któremu przywozi towar do sklepu. D. M. nigdy nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności. Już dawno nie był zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy. Pozwany posiada ubezpieczenie u córki, która pracuje w firmie (...) za wynagrodzeniem w wysokości najniższej krajowej.

Pozwani w związku z powstałymi opóźnieniami w regulowaniu swoich zobowiązań spłacają należności z tytułu kredytu hipotecznego i gotówkowego w Banku (...), dokonując wpłat bezpośrednio do Komornika, przy czym łącznie raty wynoszą 1.570 zł miesięcznie.

Dowód: kopie poleceń przelewów (k.95-97); zeznania pozwanej A. M. (e-protokół 00:01:10 – 00:14:23, k.146-146v); zeznania pozwanego D. M. (e-protokół 00:14:23 – 00:22:40, k.146v)

Za polegające generalnie na prawdzie Sąd uznał zeznania pozwanego D. M. i A. M., albowiem były szczere, logiczne i rzeczowe. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich mocy dowodowej.

Sąd zważył, co następuje:

Na gruncie niniejszej sprawy powód P. (...) z siedzibą w K. reprezentowany przez (...) Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w K. domaga się ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej między pozwanymi D. M. i A. M..

W ocenie Sądu, w świetle zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, przedmiotowe powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W myśl art. 52 § 1a k.r.o., ustanowienia rozdzielności majątkowej może żądać wierzyciel jednego z małżonków, jeśli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Ze sformułowania tego przepisu wynika, iż aby możliwe było uwzględnienie powództwa wierzyciela o ustanowienie rozdzielności majątkowej niezbędne jest zaktualizowanie się dwóch przesłanek, a mianowicie wykazanie istnienia stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności w stosunku do jednego z małżonków oraz uprawdopodobnienie, iż zaspokojenie tej wierzytelności wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Na gruncie niniejszej sprawy uprawnionym jest stwierdzenie, że powód posiada tytuł wykonawczy przeciwko pozwanemu D. M., tj. nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 3 października 2018 r. Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie VI Nc-e 1656978/18 zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Wierzytelność stwierdzona ww. tytułem wykonawczym jest wierzytelnością w stosunku do jednego z małżonków i jej zaspokojenie nie może nastąpić z majątku wspólnego małżonków. Powyższa wierzytelność wynika ze zobowiązania jednego z małżonków zaciągniętego bez zgody drugiego małżonka. Okoliczność ta została przyznana przez samego powoda.

Stosownie do art. 52 § 1a k.r.o., dla wykazania, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego, nie jest potrzebne udowodnienie tej okoliczności, a wystarczy jej uprawdopodobnienie. W konsekwencji więc nie jest konieczne zachowanie szczególnych przepisów o postępowaniu dowodowym. W szczególności, dla uprawdopodobnienia, że zaspokojenie wierzytelności wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków, nie jest konieczne uprzednie skierowanie egzekucji do majątku osobistego dłużnika oraz składników majątku wspólnego małżonków wymienionych w art. 41 § 2 k.r.o. i stwierdzenie bezskuteczności tej egzekucji.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy wierzyciel uprawdopodobnił, że nie ma możliwości zaspokojenia z majątku osobistego D. M.. Jak wynika bowiem z dokumentów złożonych przez powoda w poczet materiału dowodowego, a także z dokumentów zawartych w aktach Km 1152/19 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. B. M. egzekucja prowadzona m.in. przeciwko pozwanemu wypadła bezskutecznie.

Zdaniem Sądu, w realiach przedmiotowej sprawy pod rozwagę należało poddać zastosowanie art. 5 k.c. Stosownie bowiem do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 4 kwietnia 2014 r. w sprawie II CSK 387/13, nie jest wyłączone oddalenie - na podstawie art. 5 k.c. - powództwa wierzyciela o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami. Zdaniem Sądu Najwyższego należy dopuścić, w drodze wyjątku, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, możliwość zastosowania przewidzianej w art. 5 k.c. konstrukcji nadużycia prawa w sprawach, w których wierzyciel jednego z małżonków dochodzi na podstawie art. 52 § 1a k.r.o. ustanowienia rozdzielności majątkowej ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2021 r., I CSKP 89/21, LEX nr 3220137).

Z taką sytuacją niewątpliwie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż wierzytelność powoda w stosunku do pozwanego D. M. wynika z jego odpowiedzialności jako jednego z poręczających przy zawarciu umowy pożyczki przez jego zmarłego już ojca S. M. ze Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. z siedzibą w G., z której to pozwani nie uzyskali żadnych środków pieniężnych. Zarazem odpowiedzialność D. M. jako poręczyciela zaktualizowała się z uwagi na to, że jego rodzice, a w szczególności ojciec nie dokonywał jej spłaty zgodnie z warunkami umownymi. Dodatkowo zaznaczyć należy, iż A. M. nie jest w jakikolwiek sposób zobowiązana względem powoda. Krzywdzącym byłoby ponoszenie przez nią odpowiedzialności za decyzje męża.

Ponadto, nie można tracić z pola widzenia, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana domem stanowi jedyny majątek rodziny pozwanych, który służy do zaspokajania przez nich potrzeb mieszkaniowych. Nie można też wykluczyć sytuacji, że doprowadzenie do rozdzielności majątkowej postawiłoby w stan natychmiastowej wykonalności zobowiązanie hipoteczne i konieczność jego spłaty przez pozwanych. Natomiast wartość roszczenia powoda na kwotę 40.090 zł, również nie przemawia za niezbędnością rozdzielności majątkowej, w szczególności, że D. M. jest dłużnikiem solidarnym, a jak przyznał sam powód w toku postępowania egzekucyjnego wpływają potrącenia w kwotach po około 140 zł ze świadczenia drugiego dłużnika, tj. matki pozwanego J. M.. Sam fakt, że wielkość ww. potrąceń nie satysfakcjonuje wierzyciela, gdyż oddala w czasie wyegzekwowanie należności jest w niniejszej sprawie irrelewantny.

Trzeba zważyć także na to, że wprowadzenie przymusowego ustroju majątkowego mogłoby bowiem przełożyć się na pogorszenie relacji w trwającym od ponad 27 lat małżeństwie pozwanych i doprowadzić do pogorszenia ich sytuacji bytowej.

Warto odnotować również, że powód nie ma statusu wierzyciela pierwotnego. Dochodzona wierzytelność wynika bowiem z pożyczki udzielonej ojcu pozwanego przez Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S.. Wobec tego, P. (...) z siedzibą w K. jako podmiot profesjonalnie zajmujący się nabywaniem wierzytelności musi uwzględniać też czynnik ryzyka sprowadzający się do tego, że nabytych wierzytelności nie da się wyegzekwować bądź będzie to proces długotrwały.

Na marginesie należy zaznaczyć, że obawy powoda w przedmiocie możliwości zbycia przez pozwanych przysługującego im na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej prawa własności przedmiotowej nieruchomości są przesadzone. Brak jest bowiem informacji, aby pozwani mieli taki zamiar bądź podejmowali uprzednio próby zbycia nieruchomości. Co istotne również, nie sposób pominąć, że nieruchomość należąca do pozwanych jest obciążona hipoteką umowną zwykłą w kwocie 103.092,78 zł i hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 61.855,67 zł ustanowionymi na rzecz wierzyciela Banku (...) S.A. Oddział w K..

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd oddalił powództwo, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sędzia Agnieszka Skiera-Bilska